Ngày giỗ là dịp con cháu sum họp, cùng nhau thắp nén hương tưởng nhớ người thân đã khuất. Việc chuẩn bị lễ vật và đọc đúng bài văn khấn thể hiện lòng thành kính, đồng thời giữ gìn nếp sống “uống nước nhớ nguồn” của người Việt. Bài viết dưới đây tổng hợp các bài văn khấn ngày giỗ giúp gia đình thực hiện nghi lễ trang nghiêm và đầy đủ.
Ngày giỗ là gì?
Ngày giỗ, còn gọi là ngày “Cát kỵ”, là ngày mất của người thân được gia đình làm lễ tưởng nhớ hằng năm. Theo quan niệm truyền thống, từ năm thứ 3 trở đi, ngày giỗ được gọi là Cát kỵ và thường được duy trì qua 5 đời. Sau mốc này, người xưa tin rằng vong linh đã siêu thoát hoặc đầu thai nên không cần cúng giỗ nữa.

Cúng cáo giỗ là gì?
Đối với giỗ trọng (giỗ ông, bà, cha, mẹ, vợ, chồng), sách Văn khấn cổ truyền Việt Nam hướng dẫn gia đình làm lễ cáo giỗ vào một ngày trước ngày giỗ chính. Lễ này còn gọi là ngày “tiên thường”.
Mục đích của cúng cáo giỗ gồm:
- Báo cho người đã khuất biết ngày mai là ngày giỗ để về dự cùng con cháu.
- Thưa với Thần linh, Thổ địa nơi an táng cũng như Công thần Thổ địa tại gia, xin phép cho hương hồn được về hưởng giỗ.
Lễ cáo giỗ có thể tiến hành tại gia và tại mộ phần. Khi cúng, gia đình khấn Thổ thần, Táo quân trước, gia tiên sau. Ngoài việc mời người được giỗ vào hôm sau, gia chủ cũng khấn mời hương hồn tổ tiên nội ngoại cùng về.
Văn khấn Thổ thần, Táo quân, Long mạch và các vị Thần linh ngày giỗ
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
Con kính lạy Đức Hoàng thiên, Hậu Thổ chư vị Tôn thần.
Con kính lạy ngài Đông trù Tư mệnh Táo phủ Thần quân.
Con kính lạy các ngài Thần linh, Thổ địa cai quản trong xứ này.
Hôm nay là ngày… tháng… năm…
Tín chủ (chúng) con là… ngụ tại…
Nhân ngày giỗ của…
Chúng con cùng toàn thể gia quyến thành tâm sắm lễ, gồm quả cau, lá trầu, hương hoa, trà quả, thắp nén tâm hương trước án tọa Tôn thần cùng chư vị uy linh.
Chúng con kính mời các vị Bản gia Thổ công, Táo quân, Long mạch và các vị Thần linh, cúi xin chứng giám, phù hộ cho cả nhà an khang, vạn sự tốt lành.
Kính thỉnh các tiên linh, gia tiên chúng con và những hương hồn nội tộc được thờ phụng cùng về hâm hưởng.
Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin được phù hộ độ trì.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Văn khấn gia tiên ngày giỗ
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
Con kính lạy Đức Hoàng thiên, Hậu Thổ chư vị Tôn thần.
Con kính lạy ngài Đông trù Tư mệnh Táo phủ Thần quân.
Con kính lạy các ngài Thần linh, Thổ địa cai quản trong xứ này.
Con kính lạy tổ tiên nội ngoại họ…
Tín chủ (chúng) con là… ngụ tại…
Hôm nay là ngày… tháng… năm…, là ngày Cát kỵ của…
Thiết nghĩ…, người đã xa cõi trần, không còn thấy dung nhan.
Năm qua tháng lại, ngày húy nhật lại về. Ơn sâu nghĩa nặng tựa trời biển, công sinh thành chúng con không lúc nào quên. Càng nhớ công ơn gây dựng cơ nghiệp bao nhiêu, càng cảm thấy tình sâu nghĩa nặng mà không biết bày tỏ thế nào cho vừa.
Hôm nay, chúng con cùng toàn thể con cháu thành tâm sắm lễ gồm quả cau, lá trầu, hương hoa, trà quả, thắp nén tâm hương dâng lên trước án, kính mời… (mất ngày… tháng…, tại…).
Mộ phần an táng tại…
Cúi xin linh thiêng giáng về linh sàng, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật, phù hộ cho con cháu bình an, vạn sự tốt lành, gia đạo hưng thịnh.
Con xin kính mời các vị tổ tiên nội ngoại, Tổ Khảo, Tổ Tỷ, Bá Thúc, Huynh Đệ, Cô Di cùng toàn thể hương linh gia tiên cùng về hâm hưởng.
Tín chủ con xin kính mời ngài Thổ công, Táo quân và chư vị linh thần cùng về chứng giám.
Tín chủ cũng xin mời các vị vong linh tiền chủ, hậu chủ của nhà này, đất này cùng về thụ hưởng.
Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin được phù hộ độ trì.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Một số lưu ý khi cúng giỗ
- Chuẩn bị chu đáo: dọn dẹp bàn thờ sạch sẽ, bày lễ vật gọn gàng, trang nghiêm từ trước giờ cúng.
- Thứ tự khấn: khấn Thổ thần, Táo quân trước rồi mới khấn gia tiên.
- Điền đúng thông tin: ghi rõ ngày tháng năm, họ tên và địa chỉ của gia chủ, tên người được giỗ, chỗ có dấu “…” trong bài khấn.
- Lòng thành là chính: mâm cúng nên phù hợp điều kiện của gia đình, không cần cầu kỳ. Điều quan trọng là sự thành tâm của con cháu.
- Con cháu quây quần: nên có đông đủ các thành viên trong gia đình cùng thắp hương, thể hiện sự đoàn kết và biết ơn.
Ngày giỗ là dịp để con cháu nhớ về cội nguồn và gìn giữ nét đẹp văn hóa truyền thống. Hy vọng những bài văn khấn ngày giỗ trên giúp gia đình bạn thực hiện nghi lễ đầy đủ, trang trọng và ý nghĩa.
Câu hỏi thường gặp về văn khấn ngày giỗ
Ngày giỗ còn được gọi là gì và duy trì đến bao nhiêu đời?
Ngày giỗ từ năm thứ 3 trở đi còn được gọi là ngày “Cát kỵ”. Theo quan niệm truyền thống, ngày giỗ được duy trì đến hết 5 đời. Sau mốc này, người xưa tin rằng vong linh đã siêu thoát hoặc đầu thai nên không cần cúng giỗ nữa.
Cúng cáo giỗ là gì và thực hiện vào lúc nào?
Cúng cáo giỗ (hay còn gọi là ngày “tiên thường”) là lễ cúng vào một ngày trước ngày giỗ chính, áp dụng cho giỗ trọng như giỗ ông, bà, cha, mẹ, vợ, chồng. Lễ này nhằm báo cho người đã khuất biết ngày mai về hưởng giỗ, đồng thời thưa với Thần linh, Thổ địa để hương hồn được về dự cùng con cháu.
Cúng cáo giỗ được thực hiện ở những đâu?
Gia đình có thể làm lễ cáo giỗ tại nhà và tại mộ phần. Tại nhà, gia chủ thắp hương ở bàn thờ Thổ công, Táo quân và bàn thờ gia tiên. Tại mộ, gia đình thắp hương và khấn xin phép Thần linh, Thổ địa nơi an táng.
Khi cúng giỗ nên khấn ai trước, ai sau?
Gia đình khấn Thổ thần, Táo quân và các vị Thần linh trước, sau đó mới khấn gia tiên. Ngoài việc mời người được giỗ, gia chủ cũng khấn mời hương hồn tổ tiên nội ngoại cùng về hâm hưởng.
Khi đọc văn khấn ngày giỗ cần lưu ý điều gì?
Gia chủ cần điền đầy đủ và chính xác ngày tháng năm, họ tên, địa chỉ, tên người được giỗ ở những chỗ có dấu “…” trong bài khấn. Mâm cúng nên phù hợp với điều kiện gia đình, không cần cầu kỳ vì điều quan trọng là lòng thành của con cháu. Đọc văn khấn với giọng chậm rãi, trang nghiêm và nên có đông đủ các thành viên trong gia đình cùng tham dự.
